Kort gezegd. Fes is de oudste keizerstad van Marokko, en de medina, Fes el-Bali, is een van de grootste autovrije oude steden ter wereld. Er zijn leerlooierijen, medersa's, moskeeën en soeks, en het voelt er ouder en rustiger dan in Marrakech. Deze gids behandelt de leukste dingen om te doen in Fes, hoe lang elk ervan duurt, en hoe je twee dagen in de stad plant zonder te verdwalen.

Fes el-Bali: de oude medina

Fes el-Bali is de oude medina van Fes, gesticht in de 9e eeuw. Hij telt zo'n 9.000 steegjes, en je verdwaalt er makkelijk, dus ga de eerste ochtend met een gids. Een gids laat je de hoofdroutes, de beste winkels en de rustige steegjes zien, en vertelt je de geschiedenis van de stad. Reken op drie tot vier uur voor een eerste wandeling, met een pauze in een café.

In de medina rijden geen auto's, dus je loopt overal. De steegjes zijn van steen en oneffen, dus draag schoenen met grip, en houd een kaart op je telefoon bij de hand, want de steegjes kronkelen zonder bordjes. De steegjes zijn van steen en oneffen, en de winkels staan dicht op elkaar. Houd je tas voor je, en bewaar contant geld in een veilige zak. De belangrijkste poorten zijn Bab Bou Jeloud, de blauwe poort, en Bab Rcif. Begin bij Bab Bou Jeloud, loop de twee hoofdstraten, en eindig op een dakterrascafé met uitzicht over de medina.

De Chouara-leerlooierij

De Chouara-leerlooierij is de meest bezochte bezienswaardigheid van Fes. Het is een verzameling stenen kuipen waar leer met de hand wordt geverfd, in tinten geel, rood en bruin. De geur is sterk, dus de winkels rond de leerlooierij geven je muntblaadjes om tegen je neus te houden. Ga 's ochtends, wanneer het werk op zijn hoogtepunt is en het licht goed is voor foto's.

Bekijk de leerlooierij vanaf het terras van een leerwinkel, waar je de kuipen van bovenaf ziet. De winkel verwacht dat je naar de leerwaren kijkt, maar je hoeft niets te kopen. Een kleine fooi voor het uitzicht vanaf het terras is normaal. De leerlooierij is een werkplek, geen museum, dus wees beleefd en fotografeer werkers niet zonder het te vragen. Reken op ongeveer 30 minuten voor het bezoek.

Medersa's, moskeeën en musea

De Bou Inania-medersa is de beste medersa om te bezoeken in Fes. Hij heeft fraai tegelwerk, houtsnijwerk en een rustige binnenplaats, en je bent er in zo'n 30 minuten doorheen. De Al-Attarine-medersa, bij de kruidenmarkt, is kleiner maar even fraai. De Karaouine-moskee is een van de oudste universiteiten ter wereld, maar niet-moslims mogen er niet in. Je kunt het groene dak en de minaret wel vanuit de omliggende straatjes zien.

Het Nejjarine-museum voor houtkunst en -ambacht, in een gerestaureerde fondouk, toont gesneden deuren, gereedschap en muziekinstrumenten. Het Dar Batha-museum heeft aardewerk, tapijten en sieraden uit Fes. Het koninklijk paleis, met zijn grote bronzen deuren, is een foto van buitenaf waard, al kun je er niet naar binnen. Reken een ochtend voor de medersa's en de musea, en een middag voor de soeks. Het Nejjarine-museum voor houtkunst en -ambacht toont gesneden deuren, gereedschap en muziekinstrumenten, en is gevestigd in een gerestaureerde fondouk bij de kruidenmarkt.

Eten in Fes: pastilla, couscous en zoetigheden

Fes is de beste stad van Marokko voor klassiek eten. Probeer pastilla, een pastei van dun deeg gevuld met duif of kip, amandelen en kaneel. Probeer couscous op vrijdag, wanneer families die samen eten. Probeer harirasoep, gegrild vlees en de zoetigheden van de medina, zoals kaab el ghazal, amandelgebakjes in de vorm van hoorntjes. Een diner in een stadsrestaurant kost ongeveer 10 tot 25 euro per persoon.

Eet in de kleine restaurants bij de medinapoorten, waar het eten vers is en de prijzen laag. Een eenvoudige lunch kost ongeveer 8 tot 20 euro. Drink muntthee op een dakterrascafé, met uitzicht over de medina. Wil je leren koken, volg dan een kookworkshop in Fes. Die duurt ongeveer drie uur, en je maakt een tajine en een salade met een lokale kok.

Uitzichten, tuinen en de nieuwe stad

Voor het mooiste uitzicht over Fes ga je naar de Borj Nord of de Borj Sud, oude forten op de heuvels rond de stad. Het uitzicht bij zonsondergang omvat de hele medina, met de groene daken en de minaretten. De Jnan Sbil-tuinen, bij Bab Bou Jeloud, hebben palmbomen, fonteinen en rustige paden, en vormen een fijne rustplek na de medina.

De nieuwe stad, Ville Nouvelle, heeft brede straten, cafés en winkels, en is een korte taxirit van de medina. Het is een goede plek voor een rustige avondwandeling en een diner in Franse stijl. Het treinstation ligt in de nieuwe stad, met treinen naar Casablanca, Rabat en Tanger. Verblijf je in de nieuwe stad, neem dan elke ochtend een taxi naar Bab Bou Jeloud om je medinawandeling te beginnen.

Dagtrips vanuit Fes

Fes is een goede uitvalsbasis voor dagtrips. Volubilis, de Romeinse site, ligt op ongeveer 60 km en 90 minuten over de weg. Combineer het met Meknes en Moulay Idriss voor een volle dag. Chefchaouen, de blauwe stad, ligt op ongeveer 200 km en vier uur over de weg, dus het is een lange dagtrip, maar het is de moeite waard als je niet kunt overnachten.

De Midden-Atlas ligt op ongeveer een uur, met cederbossen, meren en het stadje Ifrane. Azrou, in de cederbossen, is het leefgebied van berberapen. Een dagtrip naar de Midden-Atlas is een fijne rust na de medina, met frisse lucht en makkelijke wandelingen. De cederbossen bij Azrou zijn het leefgebied van berberapen, en het stadje Ifrane heeft schone straten, tuinen en een klein meer. Kies één dagtrip per dag, en vertrek vroeg in de ochtend om er het meeste uit te halen.

Hoeveel dagen heb je nodig in Fes?

Twee dagen zijn genoeg om de belangrijkste bezienswaardigheden te zien: de medina, de leerlooierij, de medersa's en het eten. Drie dagen geven je de tijd voor een dagtrip naar Volubilis en Meknes, en een rustige ochtend in een café. Vier dagen laten je Chefchaouen of de Midden-Atlas toevoegen, en een kookworkshop of een hammam.

Probeer niet alles in één dag te zien. De medina is groot, en een volle dag wandelen put je uit. Plan één hoofdbezienswaardigheid in de ochtend, een lange lunch, en één bezienswaardigheid in de late namiddag. Houd een ochtend vrij voor een café en een wandeling. Fes beloont een rustig tempo, en de mooiste momenten zijn vaak in een stil steegje of een klein café, niet op een lijstje. Pauzeer 's middags in een dakterrascafé, en zie de daken van de medina goud kleuren terwijl de zon ondergaat.